Intro: Wat is X

Een GUI (Graphical User Interface) maakt onderdeel uit en is een deel van de Windows of Mac besturingssystemen. Het is in principe onmogelijk een applicatie voor die systemen te schrijven die geen gebruik maken van de GUI, en de systemen kunnen niet effectief vanaf de opdrachtregel worden gebruikt. GNU/Linux is meer modulair, dat wil zeggen, samengesteld uit veel kleine, onafhankelijke componenten die wel of niet kunnen worden gebruikt overeenkomstig iemand's behoeften en voorkeuren. Één van deze componenten is het X Window Systeem, of gewoon X. [1]

X zelf is een middel voor programma's om met je muis en videokaart te communiceren, zonder te weten wat voor soort muis en videokaart je hebt. Dat wil zeggen dat het een abstractie is van de grafische hardware. Gebruikersapplicaties communiceren in de taal van X, met X; X vertaalt dit dan naar de taal van je speciale hardware. Dit betekent dat programma's slechts éénmaal hoeven te worden geschreven, en dat ze op ieders computer werken.

In X jargon, staat het programma die met de hardware communiceert, bekend als een X-server. Gebruikersapplicaties die de X-server vragen vensters en grafische afbeeldingen op het scherm af te beelden, worden X-clients genoemd. In de X-server is een video-driver opgenomen, dus je moet een X-server hebben die met je videokaart overeenkomt.

De X-server voorziet niet in mogelijkheden, zoals het aanpassen van de grootte en herarrangeren van vensters, wat men mogelijk van een GUI zou verwachten. Een speciale X-client, een window manager genoemd, tekent kaders en titelbalken voor vensters, past de grootte van vensters aan en arrangeert ze, en voorziet in faciliteiten voor het vanuit een menu starten van andere X-clients. Specifieke window managers kunnen aanvullende mogelijkheden hebben.

Window managers beschikbaar op een Debian-systeem zijn onder andere fvwm, fvwm2, icewm, afterstep, olvwm, wmaker, mwm, twm, en enlightenment. Je zal ze waarschijnlijk allemaal willen proberen en je favoriete er uitkiezen. http://www.x11.org is een mooie site voor informatie over window managers en ander leuk spul over X).

Noch de X-server, noch de window manager voorziet in een bestandsbeheerder; dat wil zeggen dat er geen vensters met icons zijn voor je bestanden en directory's. Je kunt een bestandsbeheerder als een aparte applicatie starten; er zijn er veel van beschikbaar, alhoewel er helaas nog geen goeie zijn die zijn gebaseerd op icons. Het GNOME desktopproject is echter een op icons gebaseerde bestandsbeheerder en ander GUI-mogelijkheden aan het ontwikkelen. Zie http://www.gnome.org voor het laatste nieuws hierover.

Een laatste mogelijkheid van X is zijn netwerk transparantheid, wat betekent dat het er voor X-clients niet toe doet, of ze met een X-server op dezelfde computer of een X-server ergens op het netwerk communiceren. In de praktijk betekent dit dat je een programma op een krachtiger remote computer uit kunt laten voeren en het op je desktop computer kunt laten weergeven.