Uiteraard kan ieder document gericht op de newbie niet beginnen zonder een paar woorden te zeggen waar dit allemaal over gaat! Iedereen die heeft besloten Linux wat nader te gaan bekijken is naar alle waarschijnlijkheid bekend met Windows en DOS, de twee termen die bij gewone gebruikers synoniem met computers schijnen te zijn. Dus als we trachten meer over deze vreemde wereld van een alternatief besturingssystemen te weten te komen, dan zullen we proberen vragen aan te spreken die snel opkomen in de gedachten van een nieuwkomer. Wat een heleboel mensen wel weten over Linux is dat het iets met Unix te maken heeft. Wanneer ze iets horen over de opdrachtregelinterface of de shell, neigen ze het met DOS te vergelijken. Wanneer ze iets horen over de Unix GUI, dan proberen ze parallellen te trekken met wat Windows is tot DOS, denkend dat dezelfde relatie bestaat als tussen Linux en Unix. Om uit deze sleur te geraken, is het van belang te wijzen op de veelomvattende verschillen tussen de twee systemen. Om mee te beginnen is het enige dat de vier - DOS, Windows, Linux en Unix - gemeen hebben, is dat ze allen besturingssystemen zijn. Unix bestaat al veel langer dan DOS. DOS begon als het eerste besturingssysteem voor de PC, gebruik makend van de Intel 8088 processor, en Unix was het besturingssysteem voor grote time-sharing systemen in gebruik door grote bedrijven en universiteiten, soms bekend als het grote ijzer. Unix was vergevorderd in termen van architectuur, features, geheugenbeheer, enz. Maar dat is vanzelfsprekend aangezien ze oorspronkelijk voor twee verschillende doelen werden gecreëerd. Neem bijvoorbeeld in overweging het feit dat een doel om de Virtual-86 modus te creëren op het Intel 386 platform was om DOS toe te staan als een proces bovenop Unix te draaien, overeenkomstig Intel's eigen documentatie. Toen kwam Windows in beeld, eerst als een aanvulling bovenop DOS in de vorm van het Windows 3.1 systeem. Het ontwikkelde zich toen tot een volledig besturingssysteem gebruik makend van een compleet andere technologie. Parallel daaraan had het Unix systeem een nieuw gezicht verworven - een GUI - in de vorm van het X Window Systeem. Het was niet exact een aanvulling bovenop Unix, noch verving het de opdrachtregel of de shell; het was een nieuwe interface tot het bestaande systeem. Dus op bepaalde manier lijkt de shell op de DOS-prompt en lijkt de X GUI op Windows, maar verder dan dat gaat het niet. De Unix shell is veel krachtiger dan de opdrachtprompt van DOS, en X-Window is niet in het Unix besturingssysteem gebouwd als in Windows. Het eerste wat we ons moeten realiseren voordat we die vraag beantwoorden, is dat UNIX niet de naam is van een bepaald besturingssysteem. Een aantal mensen raakt in verwarring door te denken dat Linux iets is dat werd toegevoegd aan Unix op de wijze zoals Windows 3.1 werd toegevoegd bovenop DOS! Maar de werkelijkheid is totaal anders. Alhoewel Unix begon als een poging om een groot krachtig besturingssysteem te creëren, breidden deze pogingen zich in de loop der jaren langzamerhand uit. Dit heeft geleid tot meerdere Unix-versies, gecreëerd en onderhouden door verschillende instanties, maar allen afstemmend van een gemeenschappelijk origineel. Voorbeelden hiervan zijn SCO Unix, HP Unix, Digital Unix, de BSD varianten, en natuurlijk, Linux! Het woord Unix wordt nu gebruikt om een specificatie voor te stellen die beschrijft wanneer een systeem kan worden aangemerkt als een Unix. Nog steeds verward? Dat komt waarschijnlijk doordat je nog steeds gewend bent te denken aan een besturingssysteem als een enkel product (bv Windows) gecreëerd door een enkel bedrijf (bv Microsoft). Denk er op een andere manier aan in plaats daarvan - stel je auto's voor; degene die wordt gebruikt in Formula 1 races in het bijzonder. Ze zijn ontworpen en gecreëerd door verschillende bedrijven gebruik makend van hun eigen motoren, ontwerpen, enz. Maar ze hebben allen een aantal kerntechnische details gemeen en worden gezamelijk gezien als F1 auto's ... hetzelfde is het geval met de namen die we in de vorige paragraaf zagen! Maar er is nog meer verwarring - Linux zelf komt niet in een enkele versie uit! In plaats daarvan bestaan er verschillende varianten Linux genaamd distributies, of in het kort distro's. Hier komen die vreemde namen als Red Hat, Debian, Caldera, SuSE, enz in beeld. Het zijn gewoon verschillende organisaties die hetzelfde systeem genaamd Linux op eigen wijze distribueren! Maar welke distro gebruik je dan? De beste manier om hier achter te komen is door met gebruikers van het systeem te praten over de kracht en zwakheden van de diverse distro's, en ook vast te stellen voor welke distro de meeste ondersteuning in je regio wordt geboden, en dan te kiezen welke je prettig vindt. Uiteindelijk gaat het om eigen keuze! Linux heeft een lange weg afgelegd vanaf zijn oorsprong als systeem voor de geeks, door de geeks. Het houdt er een prachtige GUI op na, heeft veel productiviteitstoepassingen, en voorziet ook in een breed bereik aan officesuites. En het mooie is, dat deze met elkaar kunnen uitwisselen via bestandsformaten gebaseerd op open standaarden, zodat de gebruiker de volledige vrijheid heeft in het kiezen van software voor eigen gebruik. Als je dacht dat de Linux GUI alleen goed genoeg is voor kantoorgebruik en productiviteitstoepassingen, denk het dan nog eens over, je kunt in feite zelfs Quake3 onder Linux spelen! Niet alleen dat, je kunt ook MP3's afspelen, VideoCD's en DVD's op je systeem bekijken. Je kunt zelfs intensieve grafische software gebruiken voor het aanmaken van afbeeldingen, animaties, technische tekeningen, gegevensvisualisatie, enz. Dit komt omdat er continue ondersteuning voor nieuwe hardware wordt opgenomen, zoals voor accelerated graphics en alle krachtige geluidskaarten. De spellen zijn ontwikkeld met behulp van grafische library's die speciaal voor dat doel zijn ontworpen, daarbij volledig voordeel halend uit de beschikbare kracht. Dus nu weten we dat Linux gewoon een ander, maar wel een erg populaire vorm is van het Unix besturingssysteem. Maar er is meer; in feite is het eerste wat ons aan Linux doet denken, niet een exact Linux in zuiverste zin. Om heel eerlijk te zijn zou het GNU/Linux behoren te worden genoemd in plaats van gewoon Linux. Dit komt omdat Linux gewoon het belangrijkste deel van het systeem is, het is de kernel, de kern van ieder besturingssysteem. Het werd als een universiteitsproject gemaakt door een Finse jongen met de naam Linus Torvalds. Al het andere dat nodig is om het systeem te kunnen gebruiken, wordt geleverd door het GNU systeem. Gedetailleerde uitleg hieromtrent is beschikbaar in dit artikel. Dus in feite zou iedereen de naam GNU/Linux moeten gebruiken, aangezien dat hetgeen is wat het systeem feitelijk is. Maar het probleem is dat de naam Linux in de loop der jaren schijnt te zijn blijven hangen vanwege zijn continue gebruik ondanks de onjuiste informatie. Maar we zouden op z'n minst in gedachten kunnen houden dat dit hetgeen is wat het werkelijk is, en erkennen dat ere wie ere toekomt. GNU is waar het allemaal begon, als het geesteskind van Richard M. Stallman die een volledig vrij Unix-achtig systeem wilde creëeren. Het was een project dat hij begon als een uitdrukking van zijn frustratie in de groeiende neiging software onder een uiterst beperkende licentie te distribueren. Dus begon hij een vrije versie van het meest succesvolle besturingssysteem toendertijd, wat Unix was. Het is van belang in gedachten te houden dat de term vrij hier verwijst naar vrij als in 't vrije woord en niet vrij als in gratis bier. Ter ondersteuning van dit ambitieuze idee, richtte hij de Free Software Foundation op. Hierover is al veel literatuur beschikbaar, waaronder materiaal geschreven door RMS zelf en andere voorstanders van vrije software. Er bestaat ook een verschil van mening in de betekenis van de termen vrije software en open source software. Maar dat valt allemaal buiten het kader van dit document; de geïnteresseerde lezer kan altijd elders kijken voor meer informatie. De belangrijkste bron is dit artikel door RMS, waarin de basisvisie achter het GNU systeem wordt uitgelegd. We zullen slechts het belangrijkste deel samenvatten, en dat is de definitie van vrije software. Je de vrijheid hebt om het programma voor elk doel uit te voeren. Je de vrijheid hebt om het programma naar eigen wens aan te passen. (Om deze vrijheid effectief in de praktijk te brengen, moet je toegang hebben tot de broncode, aangezien het maken van wijzigingen in een programma zonder de beschikking te hebben over de broncode buitengewoon moeilijk is.) Je hebt de vrijheid kopieën te herdistribueren, gratis of tegen betaling. Je hebt de vrijheid aangepaste versies van het programma te distribueren, zodat de gemeenschap voordeel kan hebben van je verbeteringen. Alle vrije software wordt op een zeer interessante wijze gedistribueerd genaamd de copyleft overeenkomst. Het doel van copyleft is te verzekeren dat vrije software niet wordt gebruikt ten voordele van eigendomssoftware. Zeer beknopt kunnen we stellen dat copyleft mensen toestaat er vrijwel alles mee te doen, zolang ze er geen verdere beperkingen op plaatsen. Iedereen kan bestaande vrije software wijzigen, het distribueren op een manier die ze verkiest, het zonder enige beperkingen gebruiken. De enige noodzaak is dat elke software die ze creëren gebruik makend van de broncode van bestaande vrije software ook vrij moet zijn, ze kunnen er niet hun eigen beperkingen op plaatsen. GNU software gebruikt een specifieke implementatie van dit copyleft idee in de vorm van de GNU GPL (General Public License). Het is een grote en gecompliceerde licentiespecificatie die tegemoet tracht te komen aan het doel dat alle moeite gedaan door mensen die hun bijdragen leverden aan vrije software niet wordt misbruikt voor eigendomsdoeleinden. Er zijn ook nog andere vormen van deze licentie, zoals een lichtere versie voor vrije literatuur zoals handleidingen, waarvoor de complexiteit van de softwarelicentie niet nodig is. Een ander voorbeeld is de GNU L-GPL, dwz, de Library GPL. Deze staat het gebruik van GNU library's toe in de ontwikkeling van eigendomssoftware, aangezien dit niet hetzelfde is als het direct gebruiken van de broncode zelf. Alle vrijheid in voorzien door de GPL en het principe van copyleft heeft geholpen heel veel mensen bijeen te brengen. Een GNU/Linux gebruiker is nooit alleen - er zijn heel veel mensen over de gehele wereld enthousiast en bereid elkaar te helpen om het systeem beter te gebruiken, door hun ervaring te delen, te voorzien in tips en waar nodig advies te geven. Het is makkelijk met andere gebruikers informatie uit te wisselen via mediums als discussielijsten, IRC-kanalen en Usenet nieuwsgroepen. Mensen verenigen zich ook tot groep in de vorm van Linux User Groups (LUG's). Dit helpt mensen uit een gegeven streek bij elkaar te komen en met elkaar informatie uit te wisselen. Het voorziet in het perfecte platform voor mensen met verschillende niveaus in ervaring om elkaar te helpen. De groepen organiseren normaal gesproken ook periodieke bijeenkomsten, seminars en events in hun streek om het woord te verspreiden. Een algemene activiteit daarbij is in de vorm van installatiefestivals, waarbij newbies worden begeleid bij het installeren van Linux op hun machines. De Linux Homepage Vanuit hier wordt de actie ondernomen - enorme hoeveelheden informatie over wat er gaande is in de GNU/Linux wereld is beschikbaar vanuit een enkele portal. De pagina houdt er links op na naar diverse distributies, lopende projecten, online ondersteuning, gebruikersgroepen, enz. Linux en de Desktop GNU/Linux heeft op het op grootste wijze voor elkaar gekregen de desktopomgeving binnen te gaan. Er is een breed bereik aan mogelijkheden wanneer het aankomt op het kiezen van de wijze van het aanzien en hoe het gebruik aanvoelt van je GUI. Leidend in de beschikbare GUI's zijn de projecten GNOME en KDE. Bezoek deze twee sites voor meer informatie over spellen die onder Linux beschikbaar zijn: LinuxGames en TuxGames Linux Documentation Project De LDP is een poging alle informatie over het GNU/Linux systeem onder één standaardbron te verzamelen. Het maakt gebruik van de moeite van een heleboel mensen over de gehele wereld die plezier beleven aan het gebruiken van het systeem en hun ervaring en kennis met anderen willen delen. De LDP heeft documentatie in de vorm van HowTo's, handleidingen, Guides opgenomen, die een breed bereik aan onderwerpen behandelen over zaken als het dagelijks gebruik, de setup van de hardware, netwerken, ontwikkeling van toepassingen, interne werking van diverse componenten, enz. GNU Homepage Dit is de plaats om te zoeken naar alles wat je wilt weten over het GNU systeem. Hier vind je artikelen over de GNU filosofie, white papers, GNU software, documentatie, enz. Hier vind je ook informatie over de Free Software Foundation. Eric Raymonds' Homepage Eric Raymond is één van de leidende spreekbuizen van de free/open software gemeenschap. Hij heeft veel artikelen en boeken over de beweging gepubliceerd. Hij is degene die het voor elkaar kreeg om Netscape te overtuigen de broncode vrijelijk te publiceren van hun browsersuite, aanleiding gevend tot het Mozilla Project. De Open Source Beweging Dit is een poging om precies te definiëren wat open source software is en bewustzijn van het bestaan te creëren. Hier zijn heel veel mensen bij betrokken, proberend de implicaties van legaal gedefinieerde open source software te ontwikkelen en ook proberend zijn veelbetekenendheid in de moderne industrie te begrijpen. Een interessante bron is hier in de vorm van de Halloween Documenten. Dit zijn Microsoft's interne documenten over de open source beweging, en zijn eigen beleid om zijn ooit groeiende populariteit te weerleggen. Verplichte kost voor iedereen die werkelijk het gehele beeld wil begrijpen met betrekking tot het gevecht tussen vrije software en gesloten eigendomssoftware. De documenten belichten vooral Microsoft's houding ten opzichte van standaards en hun meedogenloze neiging om anderen te beperken door de gebruiker in te sluiten in zijn eigen eigendomstechnologie.