Packages - Softwarebeheer Net als andere besturingssystemen heeft ook Linux tamelijk goed gedefinieerde manieren om software op het systeem te installeren. De software wordt gewoonlijk in de vorm van bundels, genaamd ``packages'' gedistribueerd. De packages zelf zijn in veel verschillende vormen beschikbaar, afhankelijk van de inhoud en voor welke distributie ze zijn ontworpen. Software wordt gewoonlijk als broncode gedistribueerd of in de vorm van klaar-voor-gebruik zijnde binary's, gecompileerd voor bepaalde systeemomgevingen. Tarballs Tarballs zijn met tar en gzip gecomprimeerde bestandsarchieven (met de extensie .tar.gz of.TGZ) die worden gebruikt om broncode te distribueren. Deze maken gewoonlijk gebruik van de GNU Autotools waardoor de gebruiker de broncode zelf op het doelsysteem kan compileren. De GNU Autotools zijn samengesteld uit drie utility's - autoconf, automake en libtool, waarmee ontwikkelaars software kunnen maken die op een diversiteit aan systemen kan worden gecompileerd, gebruik makend van de faciliteiten beschikbaar op de doelcomputer. Decomprimeer het package en pak het uit in één of andere subdirectory. tar -xzf <bestandsnaam> cd <package-directory> Gebruik onderstaande stappen in de hierboven gecreëerde directory. Hiermee kan een eindgebruiker de broncode uit het package compileren zonder ook maar iets af te hoeven weten van de programmeertaal C! De enige vereiste is dat de compiler, relevante library's en header bestanden op het systeem zijn geïnstalleerd. Gebruik de volgende opdracht voor het configureren van de broncode voor een correcte compilatie op het huidige systeem. ./configure Aan het script configure kunnen een aantal opties worden doorgegeven, die kunnen worden gebruikt om specifieke delen van de software te (de-)activeren of om alternatieve library's te specificeren, enz. Een lijst met de mogelijke opties kan worden verkregen uit het script zelf: ./configure --help De volgende twee opdrachten worden gebruikt om zowel de software te compileren als het ook te installeren op het systeem. Hierbij zijn alleen voor de tweede opdracht rootprivileges vereist, aangezien bij deze opdracht de bestanden her en der worden geïnstalleerd. make make install Het enige probleem van deze benadering is, is dat er geen manier is om alle geïnstalleeerde bestanden op het systeem bij te houden. Ook is er wellicht niet altijd een makkelijke manier om de installatie van software op een zuivere manier ongedaan te maken. De volgende opdracht kan wel worden gebruikt om te achterhalen welke bestanden waar werden geïnstalleerd. make -n install RPM - De Redhat Package Manager De Redhat Package Manager afgekort tot ``RPM'' is een gebruikelijke manier om voorgecompileerde binary's als ook broncode te distribueren, die wordt toegepast in een paar populaire distributies zoals Redhat, SuSE en Mandrake. De binary's worden geleverd in de vorm van `*.rpm' bestanden die simpelweg rpm's worden genoemd. RPM onderhoudt een database van alle packages die op het systeem worden geïnstalleerd samen met de services waarin ze voorzien en die ze nodig hebben. Deze database wordt gebruikt om bij te houden welke bestanden op het systeem worden geïnstalleerd en welke packages van het systeem worden verwijderd. Het wordt ook gebruikt om alle afhankelijkheden die tussen packages kunnen bestaan te verifiëren. Ze worden gemanipuleerd met de opdracht rpm in combinatie met de relevante opties, waarvan er een aantal hieronder worden aangegeven. Installeren rpm -ivh <packagename> Deze opdracht wordt gebruik om een nieuw rpm (package) op het systeem te installeren. RPM is verantwoordelijk voor het controleren van alle afhankelijkheden die voor een specifiek package nodig zijn. Het vervolgt de installatie alleen wanneer andere benodigde packages voor dit package beschikbaar zijn en anders retourneert het een foutmelding en breekt de installatie af. Upgraden rpm -Uvh <packagename> Dit dient voor het upgraden van een bestaand package of voor het installeren ervan als het nog niet op het systeem voorkomt. Ook in dit geval, zal RPM de nodige afhankelijkheidscontroles uitvoeren voordat packages worden aangepast. De-installeren rpm -e <packagename> Dit wordt gebruikt voor het verwijderen, d.w.z. het ongedaan maken van de installatie van op het systeem bestaande packages. Nogmaals, er zal geen actie worden ondernomen tenzij aan alle afhankelijkheden is voldaan; RPM zal het package alleen verwijderen als het vaststelt dat geen van de bestanden uit het package nodig is voor een ander package. Ondervragen van de database rpm -q <packagename> De opdracht rpm kan ook worden gebruikt om met behulp van de opdrachtregeloptie geïnstalleerde packages te ondervragen. Deze opdracht kan met andere opties worden aangevuld om te verzoeken om specifieke informatie over een package. De manpage van rpm voorziet in een uitstekende hulp over alle verschillende dingen die met rpm kunnen worden bewerkstelligd. Broncode rpm's Soms worden packages gedistribueerd in de vorm van broncode in rpm bestanden, welke nu worden benoemd met de extensie ``.srpm'', eenvoudigweg rpm's genoemd. Dit is een manier om het packagebeheer van RPM te combineren met de veelzijdigheid van tarballs met broncode. De srpm bevat de tarball met broncode en een ``.spec'' bestand, waarin alle informatie staat die RPM nodig heeft om de tarball te verwerken. Het enige dat de gebruiker met de srpm kan doen is het opnieuw compileren! rpm --rebuild <srpm-bestand> RPM opent de srpm en verwerkt de tarball hierin net als een normale gebruiker de make opdrachten zou hebben gebruikt. Tenslotte wordt een nieuw rpm binair package aangemaakt wat op het systeem kan worden geïnstalleerd. Je kunt de SRPM ook installeren zoals je dat met broncode zou doen door gebruik te maken van de normale installatie-opties. Alles zal ergens onder /usr/src/Redhat/ worden geïnstalleerd. Je kunt het nu net als elke andere tarball met broncode gebruiken! Maximum RPM Er is uitgebreide informatie over RPM beschikbaar in de vorm van een boek met de naam Maximum RPM, gepubliceerd door Redhat. In dit boek wordt alles beschreven wat er valt te weten over RPM vanaf een introductie packagebeheer tot aan het maken van je eigen packages en zelfs het gebruik van de RPM library API om toepassingen te creëeren waar mogelijkheden voor packagebeheer in zijn opgenomen. Systeeminstallatie Bij distributies waar gebruik wordt gemaakt van RPM zoals RedHat en SuSE, is het installatieprogramma zelf in staat om voor afhankelijkheden te zorgen. Dus wanneer Linux de eerste maal in aangepaste modus wordt geïnstalleerd, kan de gebruiker gewoon de benodigde packages opgeven. De installatiescripts zullen automatisch de packages opnemen die nodig zijn voor de geselecteerde packages en de gebruiker vragen om bevestiging van de geselecteerde packages. De Debian methode Debian maakt voor het distribueren van software gebruik van een packageformaat genaamd "deb". Het packagebeheer wordt volledig uitgevoerd door een set tools die de afhankelijkheidscontrole, remote installaties, enz. zeer goed uitvoert. APT Dit is wat de Debian manpages hebben te zeggen over APT (Advanced Package Tool:
APT is een beheersysteem voor softwarepackages. Het is nog in ontwikkeling; de geweldige front-ends zijn nog niet beschikbaar. Zie in de tussentijd alsjeblieft apt-get(8).
apt-get: Packagebeheer was nog nooit zo makkelijk! apt-get is de basistool wat je het meeste nodig hebt om packages op je systeem te beheren. Het heeft een volledige database met packages beschikbaar voor installatie, en is gebaseerd op gebruikersopdrachten, het zal installeren, de installatie ongedaan maken, upgraden, enz. en helpen het systeem in een gezonde conditie te houden voor alle typen. Laten we eens kijken wat er allemaal bij dit proces komt kijken. Sources apt-get moet een paar lokaties kennen waar het packages voor de intallatie kan ophalen. Deze lijst wordt beheerd in een bestand met de naam /etc/apt/sources.list. Hier is een voorbeeld van een lijst met bronnen: Listing van /etc/apt/sources.list $ cat /etc/apt/sources.list # Zie sources.list(5) voor meer informatie, denk er vooral # aan dat je alleen gebruik kunt maken van http, ftp of bestands-URI's # CDROM's worden beheerd via de apt-cdrom tool. #deb http://http.us.debian.org/debian stable main contrib non-free #deb http://non-us.debian.org/debian-non-US stable/non-US main contrib non-free deb http://http.us.debian.org/debian unstable main contrib non-free deb http://non-us.debian.org/debian-non-US unstable/non-US main contrib non-free # Haal het commentaarteken weg als je wilt dat de apt-get source functie werkt #deb-src http://http.us.debian.org/debian stable main contrib non-free #deb-src http://non-us.debian.org/debian-non-US stable non-US #deb file:/mnt/woody1/debian unstable contrib main non-free #deb file:/mnt/woody2/debian unstable contrib main non-free #deb file:/mnt/woody3/debian unstable contrib main non-free Cache Zoals we kunnen zien, kan het systeem zodanig worden geconfigureerd dat het packages van verschillende lokaties ophaalt. Zodra deze zijn gedownload, worden ze in een cache gebied /var/cache/apt/ geplaatst. Afhankelijkheidscontrole De deb packages onderhouden een lijst met afhankelijkheden van packages die moeten worden geïnstalleerd wil een bepaald package werken. Wanneer je tracht een package te installeren of ook maar upgraden, dan zal apt gaan zoeken naar onvervulde afhankelijkheden en dan een lijst maken met datgene dat moet worden bijgewerkt of geïnstalleerd, nog voordat het benodigde package wordt verwerkt. Package afhankelijkheden in Debian # apt-get install kword Reading Package Lists... Done Building Dependency Tree... Done The following extra packages will be installed: kdebase-libs koffice-libs The following NEW packages will be installed: kdebase-libs koffice-libs kword 0 packages upgraded, 3 newly installed, 0 to remove and 160 not upgraded. Aangezien het reeds een lijst heeft met alle beschikbare packages, zal het systeem simpelweg vragen om bevestiging om het vervullen van alle afhankelijkheden op te starten. De gebruiker hoeft zich niet bezig te houden met het bijgewerkt houden van zijn systeem in termen van die afhankelijkheden. dpkg en dselect dpkg is een tool waarmee de gebruiker kan werken met individuele packages, zoals het ondervragen van de inhoud, controleren van de versie, configuratie, enz. Het kan ook worden gebruik wanneer je een individueel deb bestand dat je wellicht hebt wilt installeren. Dit bestand zal alle afhankelijkheidsinformatie bevatten, wat dpkg net als apt-get zal verwerken. dselect is een tekstfront-end voor apt-get. Hiermee kan de gebruiker de lijst met bronnen configureren, packages uit een lijst met bekende packages selecteren, enz. Het is handig wanneer je de packagestructuren wilt onderzoeken op zoek naar datgene wat je wellicht interessant lijkt.