Algemene features
Ondanks dat X een grafische gebruikersinterface is, is het een zeer ongelijkmatige grafische gebruikersinterface. Er valt onmogelijk van te zeggen hoe elke component van het systeem zijn werk zal doen, omdat elke component eenvoudig kan worden geconfigureerd, gewijzigd, en zelfs worden vervangen. Dit betekent dat het moeilijk te zeggen is hoe exact diverse delen van de interface te gebruiken. We zijn hier reeds een reden van tegengekomen: de verschillende window managers en hoe configureerbaar elke window manager is.
Een andere reden van deze ongelijke interface is het feit dat X-toepassingen zijn gebouwd aan de hand van "widget sets". Opgenomen bij de standaard X-distributie zijn de "Athena widgets" ontwikkeld door MIT. Deze widgets worden over het algemeen in gratis toepassingen gebruikt. Ze hebben als nadeel dat ze er niet bepaald fraai uitzien en ze zijn iets moeilijker te gebruiken dan andere widgets.
De andere populaire widget set wordt "Motif" genoemd. Motif is een commerciële widget set vergelijkbaar met de gebruikersinterface die in Microsoft Windows wordt toegepast. Veel commerciële toepassingen als ook een paar vrije toepassingen maken gebruik van Motif widgets. De populaire World Wide Web Browser Netscape maakt gebruik van Motif.
Laten we de wat gebruikelijker zaken eens doornemen die je aan zult treffen.
Knoppen
Knoppen zijn over het algemeen het simpelst te gebruiken. Een knop wordt aangeroepen door de muisknop erop te positioneren en te klikken (het indrukken en onmiddellijk weer loslaten van de muisknop) op de linkermuisknop. Athena en Motif knoppen zijn functioneel hetzelfde alhoewel ze cosmetische verschillen vertonen.
Menubalken
Een menubalk bestaat uit een verzameling opdrachten die met behulp van de muis toegankelijk is. De menubalk van emacs wordt getoond in Figuur 6-2. Elk woord bestaat uit een titel van een categorie met opdrachten. gaat over opdrachten die nieuwe bestanden tevoorschijn haalt en bestanden opslaat. Volgens afspraak is dit ook de categorie waarin de opdracht staat om het programma te verlaten.
Verplaats voor het benaderen van een opdracht de muiscursor over een bepaalde categorie (zoals ) en druk de linkermuisknop in en houd deze ingedrukt. Er zullen nu diverse opdrachten worden weergeven. Voor het selecteren van één van de opdrachten, verplaats je de muiscursor over die opdracht en laat de linkermuisknop los. Bij sommige menubalken kun je op een categorie klikken---als dit het geval is, zal het klikken op de categorie het menu weergeven totdat je op een opdracht klikt of een ander menu, of buiten de menubalk (aanduidend dat je niet geïnteresseerd bent in de uitvoering van een specifieke opdracht).
Schuifbalken
Een schuifbalk biedt een middel om het mensen mogelijk te maken slechts een deel van een document weer te geven, terwijl de rest buiten het zicht valt. Het venster xterm bijvoorbeeld geeft thans een derde van het laatste deel van de tekst beschikbaar in Figuur 6-3 weer. Het is makkelijk te zien welk deel van de beschikbare tekst thans wordt weergegeven: het donkere deel van de schuifbalk is relatief aan zowel de positie als de hoeveelheid weergegeven tekst. Als de weergegeven tekst alles is wat er is, dan is de gehele schuifbalk donker. Als de middelste helft van de tekst weer wordt gegeven, dan is het middelste deel van de schuifbalk donker.
Afhankelijk van de toepassing staat een vertikale schuifbalk links of rechts van de tekst en een horizontale schuifbalk boven of onder de tekst.
Figuur 6-3. Een schuifbalk van het type Athena is links van dit xterm venster zichtbaar. Daarnaast is een schuifbalk van het type Motif zichtbaar op het netscape venster.
Athena schuifbalken
Athena schuifbalken functioneren anders dan schuifbalken in andere venstersystemen. De drie knoppen van de muis functioneren allen anders. Voor het naar boven scrollen (dat wil zeggen erbovenstaand materiaal weergeven dat thans onzichtbaar is) klik je op de rechtermuisknop ergens in de schuifbalk. Voor het naar beneden scrollen klik je met de linkermuisknop ergens in de schuifbalk.
Je kunt ook naar een bepaalde lokatie springen in het weergegeven materiaal door met de middelste muisknop ergens in de schuifbalk te klikken. Dit zorgt ervoor dat het venster materiaal weergeeft vanaf dat punt in het document.
Motif schuifbalken
Een Motif schuifbalk fungeert veel meer als een schuifbalk onder Microsoft Windows of Macintosh. Een voorbeeld hiervan is te zien aan de rechterkant in Figuur 6-3. Behalve de balk zijn er tevens pijlen onder en boven te zien. Deze pijlen worden gebruikt voor een betere afstemming: door hier met de linker- of middelste knop op te klikken zal worden gezorgd dat een kleine hoeveelheid, zoals één regel, wordt gescrolld; de rechterknop doet niks.
Het gedrag bij het klikken binnen de schuifbalk verschilt nogal tussen Motif schuifbalken en Athena schuifbalken. De rechtermuisknop heeft geen effect. Het klikken op de linkermuisknop boven de huidige positie scrollt naar boven. Op vergelijkbare wijze heeft het klikken onder de huidige positie het scrollen naar beneden tot gevolg. Het klikken en vasthouden van de linkermuisknop op de huidige positie zorgt dat men de balk naar wens kan verplaatsen. Het loslaten van de linkermuisknop positioneert het venster.
Door met de middelste knop ergens op de balk te klikken zal onmiddellijk naar die lokatie worden gegaan, vergelijkbaar met hoe dit functioneert bij de middelste knop van de Athena. Echter in plaats van de gegevens beginnen weer te geven op de positie waar werd geklikt, wordt die positie aangemerkt als het middelpunt van de weer te geven data.