Wat is dit op mijn scherm?
Wanneer je X voor het eerst opstart, worden verscheidene programma's opgestart. Als eerste wordt de server gestart. Vervolgens worden gewoonlijk verscheidene clients opgestart. Helaas is dit in de diverse distributies niet gestandaardiseerd. Naar alle waarschijnlijkheid bevindt zich tussen deze clients een window manager, zoals fvwm of twm, een prompt, xterm en een klok, xclock.
Figuur 6-1. Een voorbeeld van een standaard X-scherm. In dit voorbeeld draait de gebruiker twm. De standaardklok is vervangen door een transparante klok met de naam oclock.
XClock
xclock [-digital] [-analog] [-update seconden] [-hands kleur]
Ik zal de eenvoudigste als eerste uitleggen: xclock functioneert exact zo als je ervan zou verwachten. Het tikt in een klein venster de seconden, minuten en uren.
Klikken of typen in het venster van xclock zal het niet beïnvloeden, dat wil zeggen, dat dit alles is wat het doet. Of toch niet? In feite zijn er diverse opties die je het programma mee kunt geven waardoor het zich op verschillende manieren kan gedragen. Met bijvoorbeeld de opdracht xclock -digital creëer je een digitale klok. Met de opdracht xclock -update 1 maak je een tweede wijzer aan welke elke seconde wordt verplaatst, terwijl -update 5 een tweede wijzer zal aanmaken welke elke 5 seconden zal worden verplaatst.
Raadpleeg de manpage man xclock voor meer informatie over de opties van xclock. Als je van plan bent een paar eigen xclock's proberen te draaien, dan kun je wellicht de paragraaf Multi-tasking in Hoofdstuk 7 (Multitasking) eens lezen om te leren hoe je ze naast je huidige programma's kunt draaien. (Als je xclock op de voorgrond uitvoert, de gebruikelijke wijze om een programma uit te voeren, en hier uit wilt, dan typ je ctrl-c.)
XTerm
Het venster met daarin een prompt (iets dat waarschijnlijk lijkt op /home/larry#) wordt bestuurd door een programma genaamd xterm. xterm is een bedriegelijk gecompliceerd programma. Zo op 't eerste gezicht lijkt het niet veel te doen, maar in werkelijkheid heeft het veel werk te verrichten. xterm emuleert een terminal zodat reguliere Unix toepassingen in tekstmodus correct werken. Het onderhoudt ook een buffer met informatie zodat je naar oude opdrachten kunt refereren. (Kijk in de paragraaf Schuifbalken als je wilt weten hoe je dit kunt doen.)
In een groot deel van dit boek zullen we leren over de Unix opdrachtregel, en je vindt deze binnen je xterm-venster. Gewoonlijk moet je de muiscursor (mogelijk in de vorm van een "X" of een pijl) binnen je xterm verplaatsen. De wijze van functioneren is echter afhankelijk van de window manager.
Een manier om meer programma's onder X op te starten is via een xterm. Aangezien X-programma's standaard Unix programma's zijn, kunnen ze vanaf gewone opdrachtprompts zoals xterms worden opgestart. Aangezien een langdurend programma opgestart vanuit een xterm de xterm bezet zou houden, starten mensen X-programma's normaal gesproken in de achtergrond op. Zie de paragraaf Multi-tasking in Hoofdstuk 7 voor meer informatie.